De cijfers liegen niet

Uit recente cijfers van het CBS blijkt dat het ziekteverzuim onder werknemers in het derde kwartaal van 2025 is gestegen naar 5,1 procent. Dat betekent dat van elke duizend te werken dagen er 51 werden verzuimd wegens ziekte — een stijging ten opzichte van de 4,9 procent in dezelfde periode vorig jaar. In vrijwel alle bedrijfstakken nam het verzuim toe, met de gezondheidszorg als koploper (7,0%). Maar ook in sectoren als industrie (5,9%), openbaar bestuur (5,9%) en onderwijs (5,0%) zijn de cijfers zorgwekkend.

Wat deze percentages in de praktijk betekenen? Een enorme financiële klap. Een zieke medewerker kost een werkgever gemiddeld €350 tot €405 per dag. Bij langdurig verzuim — langer dan zes weken — lopen deze kosten al snel op tot tienduizenden euro’s. Voor een medewerker met een bruto maandsalaris van €3.000 kunnen de totale kosten over twee jaar ziekte oplopen tot meer dan €150.000 wanneer je loondoorbetaling, arbodienstverlening, re-integratie en productiviteitsverlies bij elkaar optelt.

Eén zieke medewerker ontwricht het hele team

De impact van langdurig verzuim gaat veel verder dan het financiële plaatje. Wanneer een collega langdurig uitvalt, neemt de werkdruk voor de rest van het team direct toe. Projecten lopen vertraging op, de kwaliteit van het werk staat onder druk en de sfeer op de werkvloer verandert. Er ontstaat een domino-effect: overbelaste collega’s lopen zelf ook een verhoogd risico op stress en uitval. Dit zogenaamde secundair verzuim maakt het probleem alleen maar groter.

Huur je een vervanger in? Dan betaal je dubbele loonkosten: het salaris van de zieke medewerker én dat van de vervanger. Kies je ervoor géén vervanger in te zetten? Dan dreigt omzetverlies, klantverlies en een neerwaartse spiraal van toenemende werkdruk.

Stress en burn-out: de stille kostenpost

Griep en verkoudheid zijn nog altijd de meest genoemde verzuimredenen (55,5%), maar het zijn de psychische klachten die het langst duren en het meest kosten. Volgens de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden noemde 8,2% van de verzuimende werknemers psychische klachten, overspannenheid of burn-out als reden voor hun afwezigheid. Werknemers met psychische klachten zijn gemiddeld 63 dagen afwezig — ruim twee maanden waarin productiviteit, teamdynamiek en bedrijfscontinuïteit onder druk staan.

De oorzaken? Hoge werkdruk (27%), besmetting op de werkvloer (15%) en fysiek zwaar werk (12%) voeren de lijst aan. In het onderwijs en de zorg is het aandeel werkgerelateerd verzuim het grootst, met respectievelijk 28% en 27%. Maar ook in andere sectoren neemt de psychosociale arbeidsbelasting toe: stress door werkdruk, ongewenste omgangsvormen en een verstoorde werk-privébalans eisen hun tol.

Bijzonder verontrustend is de toename onder jongere werknemers tussen 25 en 35 jaar. Prestatiedruk, financiële onzekerheid en een gebrek aan balans leiden bij deze groep steeds vaker tot langdurige uitval.

Voorkomen is goedkoper dan genezen

De totale kosten van werkgerelateerd verzuim in Nederland bedroegen in 2023 maar liefst €8,3 miljard, waarvan €4,9 miljard werd veroorzaakt door psychosociale belasting. Dit zijn geen onvermijdelijke kosten. Met de juiste aanpak kun je als organisatie een groot deel van dit verzuim voorkomen — en de kosten die erbij horen drastisch verlagen.

Wat kun je doen?

Signaleer vroegtijdig. Stress en burn-out ontstaan niet van de ene op de andere dag. Er gaan altijd signalen aan vooraf: verminderde betrokkenheid, prikkelbaarheid, concentratieproblemen, of juist overmatig doorwerken. Train leidinggevenden om deze signalen te herkennen en het gesprek aan te gaan.

Investeer in preventie. Een preventief traject kost een fractie van wat langdurig verzuim kost. Waar een burn-outtraject van twee jaar al snel meer dan €150.000 kan kosten, begint een preventief begeleidingstraject bij een investering die zich dubbel en dwars terugverdient.

Pak de oorzaak aan, niet het symptoom. Verzuim terugdringen begint niet bij het bijhouden van cijfers, maar bij het begrijpen van de onderliggende patronen. Wat veroorzaakt de werkdruk? Hoe zit het met de leiderschapscultuur? Waar zitten de structurele knelpunten?

Hoe SB Vitaalgroep jouw organisatie kan helpen

Bij SB Vitaalgroep geloven we dat mentaal welzijn de basis is van een gezonde organisatie. Wij bieden zowel preventieve als curatieve trajecten die specifiek gericht zijn op stress, burn-out en psychische klachten — de grootste veroorzakers van langdurig verzuim.

Wil je weten wat SB Vitaalgroep voor jouw organisatie kan betekenen? Neem vrijblijvend contact met ons op voor een gratis intakegesprek. Bel ons op +31 (0)76 204 55 57 of plan direct een gesprek in via sbvitaalgroep.nl/contact.

Bronnen: CBS (2025), Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA), TNO Arbobalans 2025